پیام شهر گزارش می دهد؛

من کوهم و قال من صدای یار است

امروز در غیاب نظام صنفی خبرنگاران، ما با مشکل وجود خبرنگار نماها در میان اصحاب رسانه مواجه‌ هستیم، خبرنگارنماهایی که هیچ نسبتی با جامعه رسانه‌ای ندارند. در چنین شرایطی هر فرد مدعی بدون دارا بودن گواهینامه شغلی می‌تواند نام خبرنگار را بر خود نهد و این عدم پایش، برای خبرنگاران حرفه‌ای نیز ایجاد مشکل می‌کند.
اشتراک گذاری
21 مرداد 1401
139 بازدید
کد مطلب : 630

عدم وجود نظام صنفی موجب تضییع حقوق خبرنگاران می‌شود

معصومه امینی/هفدهم مرداد سال ۷۷ بود که محمود صارمی، خبرنگار جمهوری اسلامی ایران به همراه ۸ نفر از اعضای کنسولگری ایران در مزار شریف به دست طالبان به شهادت رسیدند. به همین مناسبت، شورای فرهنگ عمومی این روز را روز خبرنگار نامگذاری کرد.

خبرنگاران در طول سال اخبار زیادی اعم از اخبار خوب و دلگرم‌کننده و اخبار مأیوس‌کننده و تلخ را منتشر می‌کنند. اخبار و گزارش‌هایی که می‌توانند منجر به پیگیری مشکلات، حل مسائل و دیده یا برجسته شدن بسیاری از مسئله‌ها که شاید کسی به آن‌ها توجهی نکند ‌شوند، اما این قشر همیشه در حاشیه قرار دارند و معمولاً کسی به اهمیت حضور آن‌ها و مشکلات‌شان توجه نمی‌کند.

اگر خبرنگاران و رسانه‌ها نباشند آگاهی‌بخشی صحیح و به‌هنگام از رویدادها و واقعیت‌های دنیای اطراف‌مان صورت نمی‌گیرد، این نشان از اهمیت حرفه خبرنگاری است. گاهی با پیگیری مشکلات مردم دور دست‌ترین مناطق، این مشکلات حل می‌شوند و گاهی نیز پیگیری‌ها موجب می‌شود مسئولین قدری خود را زیر ذره‌بین حس کنند و به فکر چاره جهت رفع مشکلات باشند.

۱۷ مرداد که به‌عنوان روز خبرنگار نامگذاری شده، برای دیده شدن زحمات و تلاش‌های خبرنگاران است. در قزوین پیش از ایام کرونا مرسوم بود مسئولین استان در اواسط مرداد ماه به دیدار خبرنگاران در دفاتر رسانه‌ها می‌رفتند و ضمن تبریک ایام، گزارشی از فعالیت‌های سالیانه خود ارائه می‌دادند؛ که البته این مسئله هم به سود مسئولین بود، چرا که فعالیت یک ساله آنان در رسانه منعکس می‌شد، اما طی سال‌های گذشته کرونا موجب شده بازدید از دفاتر رسانه‌ها در ایام منتسب به خبرنگاران تا حدود زیادی از بین برود.

  • استفاده از اخبار تولیدی خلاقانه برای جذب مخاطب

خبرنگاری یکی از مشاغل سخت و زیان‌آور است که با توجه به گستره وسیع رسانه‌ها و استفاده عموم مردم از فضای مجازی، نیاز است خبرنگار برای جذب مخاطب از اخبار تولیدی خلاقانه استفاده کند. البته این خلاقیت نباید به هر قیمتی باشد و لازم است حد و مرزها رعایت شود.

یکی از ویژگی‌های خبرنگاران حرفه‌ای این است که با چشمی باز و دیدی نو به اطراف می‌نگرند، به‌عبارت دیگر لازم است خبرنگار کنجکاو باشد و در عین حال در درج اخبار، صحت و دقت را سرلوحه کار خود قرار دهد و از انتشار اخبار و تیترهای غیرشفاف و مبهم که موجب تشویش اذهان عمومی می‌شود، پرهیز کنند. خبر خوب آن خبری است که به زبانی ساده و روان و در عین حال با قلمی شیوا بیان شود. با توجه به اینکه جهان هر روز در حال پیشروی به سمت تحول و پیشرفت است، خبرنگار خوب کسی است که اطلاعات و دانش خود را به روز کند و خود را از آموزش‌های مداوم بی‌نیاز نداند.

  • خبرنگاران، پیشگامان عرصه جهاد تبیین

از دیگر ویژگی‌های خبرنگار خوب می‌توان به حضور مؤثر در میدان جهاد تبیین اشاره کرد. جهاد تبیین از موضوعاتی است که مقام معظم رهبری طی سالیان اخیر بسیار روی آن تأکید دارند. خبرنگاران باید در جهاد تبیین، در نشان دادن مرز بین حق و باطل و نیز روشن شدن مرزهای بین دروغ و حقیقت بکوشند تا جای شهید و جلاد عوض نشود. در جنگ رسانه‌ای دشمن، خبرنگاران می‌توانند با جهاد تبیین حقایق را آشکار سازند و با زدودن غبار کج‌فهمی، اخبار مغرضانه و تحریف شده‌ای را که دشمن می‌خواهد به مخاطب القا کند، از ذهن آنان پاک کنند و در جهت روشنگری حقایق گام بردارند.

از سوی دیگر رهبر معظم انقلاب از خبرنگاران انتظار انتشار اخبار خوب، مفید و امیدبخش را دارند. در عصری که دشمن تمام توان و امکانات خود را در راستای مأیوس کردن مردم به کار گرفته، خبرنگار خوب کسی است که با امیدآفرینی بتواند راه را برای تعالی و پیشرفت کشور باز کند.

  • آفتی به نام نیروی انسانی غیرحرفه‌ای!

خبرنگاری نیز مانند بسیاری از مشاغل ممکن است دستخوش آفت نیروی انسانی غیرحرفه‌ای و ناکارآمد شود. افرادی که نام خبرنگار بر آن‌ها نهاده شده، اما نه تنها تخصصی در این حوزه ندارند بلکه مانند یک بلای خانمان‌سوز بوده و آبروی خبرنگاران حرفه‌ای را نیز به بازی می‌گیرند. خبرنگار نماهایی که صرفاً منفعت شخصی را می‌شناسند و آبرو و شخصیت افراد و مشکلات مردم برای آن‌ها اهمیتی ندارد. خبرنگار نماها یا قلم‌فروشانی که اگر از هر مسئول یا ارگانی پولی دریافت کنند، حتی اگر آن مسئول و ارگان در انجام وظیفه خود کوتاهی کند از او جانب‌داری می‌کنند و اگر پولی به آن‌ها نرسد حاضرند حیثیت و شرف خود را نیز بفروشند. یکی از دلایل فعالیت و حضور چنین افرادی در عرصه خبر این است که برای اشتغال به خبرنگاری قرار نیست از جایی پروانه فعالیت حرفه‌ای دریافت کرد.

در مقابل این افراد نیز خبرنگارانی قرار دارند که در صداقت و پاکی سرآمد هستند و قلم خود را جز در راه حق و با هدف حل مشکلات و امیدآفرینی نمی‌چرخانند.

  • خبرنگاران باید برای احقاق حق و پیگیری مشکلات مردم تلاش کنند

زهرا عبداللهی، سردبیر خبرگزاری ایسنا در گفت‌وگو با خبرنگار پیام‌شهر می‌گوید: در روزگاری زندگی می‌کنیم که به لحاظ اقتصادی مردم به‌شدت در تنگنا هستند، در همین روزگار قشری به نام خبرنگار وجود دارند که حتی در تنگناهای اقتصادی نیز وظیفه خود را به درستی انجام می‌دهند؛ برای مثال در دوره کرونا شاهد بودیم بسیاری از خبرنگاران در تعطیلی‌هایی که به‌دلیل شرایط کرونایی اتفاق می‌افتاد همچنان پای‌کار بودند و از جان و دل برای اطلاع‌رسانی صحیح و به‌هنگام مایه می‌گذاشتند.

وی ادامه می‌دهد: خبرنگار باید به دور از جناح‌بندی‌های سیاسی و منفعت‌طلبی برای مردم کار کند و دغدغه حل مشکلات مردم را داشته باشد تا بتواند گام مثبتی برای حل آن‌ها بردارد. شیرین‌ترین بخش کار خبر که همیشه شیرینی آن زیر زبان ما بوده، این است که نگارش یک خبر یا گزارش منجر به گرفتن تصمیمی از سوی مسئولان در راستای حل مشکلات مردم ‌شود یا گزارشی منجر به ایجاد یک جریان اجتماعی شده و آن جریان اجتماعی منجر به وقوع رویدادها و اتفاقات مثبت در جامعه ‌شود.

سردبیر خبرگزاری ایسنا بیان می‌کند: دل هر خبرنگار حق‌طلب برای مردم می‌تپد و برای احقاق حق کسانی که دستشان به جایی بند نبوده و از زر و زور، قدرت، تزویر و رانت دور هستند، تلاش می‌کند. خبرنگار مطالبه‌گر حتی اگر با ناملایمات روبرو شود و از سوی مسئولین و اصحاب قدرت و ثروت دچار مشکل شود، نمی‌تواند از رسالتی که بر دوش خود احساس می‌کند دور شود. البته روحیه مطالبه‌گری چیزی نیست که با شغل بتوان برای آن یک قالب تعریف کرد، هر کسی که روحیه مطالبه‌گری دارد، چه در کسوت خبرنگاری و چه در هر شغلی دیگر، می‌تواند برای احقاق حق و رفع دغدغه‌های مردم تلاش کند.

  • خلأ قانونی عدم وجود نظام صنفی خبرنگاران

محمدحسن سلیمانی، سردبیر ماهنامه تقاطع در گفت‌وگو با خبرنگار پیام‌شهر می‌گوید: مهم‌ترین مسئله امروز خبرنگاران، نداشتن یک نظام صنفی برای پیگیری مشکلات است، متأسفانه این خلأ قانونی موجب شده که مشخص نباشد چه نهاد و تشکیلاتی باید مشکلات، مسائل، تنگناها و چالش‌های مربوط به خبرنگاران را پیگیری کند. خانه مطبوعات یک نهاد برآمده از دل خبرنگاران است، اما مسئولیت مشخصی در حوزه مسائل صنفی آنان ندارد، بنابراین لازم است یک تشکل صنفی از دل خبرنگاران مستند به قانون مصوب مجلس شورای اسلامی تشکیل شود تا بتواند به مشکلات خبرنگاران پایان دهد، طبیعتاً با ایجاد چنین تشکلی مسائل حقوقی، صنفی، رفاهی، معیشتی، بیمه‌ای و مشکلات دیگر خبرنگاران رفع خواهد شد. پیش از تشکیل این نظام صنفی نیز اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی می‌تواند با اتخاذ تمهیداتی در حوزه رفع مشکلات به‌ویژه تأمین امنیت شغلی گام بردارد.

  • لزوم پایش خبرنگاران

سلیمانی عنوان می‌کند: امروز در غیاب نظام صنفی خبرنگاران، ما با مشکل وجود خبرنگار نماها در میان اصحاب رسانه مواجه‌ هستیم، خبرنگارنماهایی که هیچ نسبتی با جامعه رسانه‌ای ندارند. در چنین شرایطی هر فرد مدعی بدون دارا بودن گواهینامه شغلی می‌تواند نام خبرنگار را بر خود نهد و این عدم پایش، برای خبرنگاران حرفه‌ای نیز ایجاد مشکل می‌کند.

وی بیان می‌کند: یکی دیگر از مشکلات حوزه رسانه، نامشخص بودن تعرفه حق‌التحریر خبرنگاران است، در فقدان نظام صنفی خبرنگاران، اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی باید با استفاده از نظرات کارشناسان این حوزه این موضوع را مشخص، ابلاغ و اجرایی کند تا تعرفه حق‌التحریرها به‌صورت دلخواه اعمال نشده و حق خبرنگاران تضییع نشود.

  • ضرورت حمایت از رسانه‌های مکتوب محلی

سردبیر ماهنامه تقاطع می‌گوید: یکی دیگر از مشکلات، مسائل مربوط به رسانه‌های مکتوب محلی است، امروز ما شاهد این هستیم که رسانه‌های مکتوب محلی با مشکلات عدیده‌ای روبرو هستند، این مشکلات که عمدتاً در حوزه اقتصادی است روی فعالیت خبرنگاران تأثیر مستقیم گذاشته، زمان فعالیت‌های آنان را کاهش داده، در نتیجه معیشت و اقتصاد آنان را تحت‌الشعاع قرار داده است. زمانی که مطبوعات محلی امکان پرداخت اجاره دفتر خود را ندارند، نمی‌توانند از پس هزینه‌های کاغذ و چاپ برآیند، در نتیجه شاهد رکود این رسانه‌ها خواهیم بود. با انعقاد تفاهم‌نامه بین ارشاد و شهرداری این امکان وجود دارد که رسانه‌های مکتوب محلی بتوانند به‌صورت ساعتی از فضای فرهنگسراها به‌عنوان محل کار و فعالیت خود استفاده کنند، در این صورت علاوه بر انجام فعالیت فرهنگی، گامی برای توسعه نشریات محلی و حل بخشی از مشکلات اقتصادی خبرنگاران برداشته خواهد شد.

وی ادامه می‌دهد: همچنین اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی می‌تواند از طریق استانداری پیگیر این مسئله باشد که سازمان‌ها و نهادها خود را موظف بدانند که چند نسخه از هر شماره یک مطبوعه محلی را خریداری کنند، این راهکار نیز می‌تواند باری از مشکلات اقتصادی رسانه‌های مکتوب کم کند.

سلیمانی اظهار می‌کند: همچنین ساماندهی آگهی‌ها توسط اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی و استفاده رسانه‌های مکتوب از آگهی‌های دولتی نیز یکی از موضوعاتی است که باید به آن توجه شود تا انتقادات و اعتراض‌های موجود در این حوزه رفع شود.

  • در باب ساماندهی وضعیت اصحاب رسانه، قانون محدودیت‌ها و خلأهای زیادی دارد

محمدحسین فائزی، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان قزوین در گفت‌وگو با خبرنگار پیام‌شهر می‌گوید: از جمله وظایف خبرنگاران می‌توان به مطالبه‌گری سازنده به سمت اصلاح مسئله‌ها، کار در جهت اثبات کارآمدی نظام اسلامی و بهبود کیفیت زندگی مردم، پرهیز از هر گونه سیاست‌زدگی و وادادگی به جریانات سیاسی، انعکاس امیدبخش اخبار خوب و عملکرد حرفه‌ای در اداره امور رسانه اشاره کرد.

وی ادامه می‌دهد: در باب ساماندهی وضعیت اصحاب رسانه، قانون محدودیت‌ها و خلأهای زیادی دارد که سرعت عمل در اصلاح شرایط را از ما سلب کرده، با این وجود تصمیماتی در این رابطه اتخاذ شده که به تدریج در حال انجام است.

  • در مسیر تقویت خبرنگاران حرفه‌ای گام برخواهیم داشت

فائزی عنوان می‌کند: در موضوع معیشت خبرنگاران دسترسی‌هایی برای ایجاد گردش مالی بیشتر در رسانه‌ها برای ارشاد وجود دارد. بنای ما این است که این گردش‌ها در مسیر تقویت اهالی واقعی رسانه، تولیدکنندگان محتوا و خبرنگاران حرفه‌ای قرار بگیرد، نه کسانی که به عرصه خبر صرفاً به‌عنوان یک کسب‌وکار جهت درآمدزایی می‌نگرند، بدون اینکه با اصول تخصصی و حرفه‌ای این عرصه آشنا باشند.

وی بیان می‌کند: امسال به‌مناسبت روز خبرنگار در حال برنامه‌ریزی جهت برگزاری یک دوره تفریحی-اردویی-آموزشی برای اصحاب رسانه استان هستیم که امیدواریم اتفاقات خوبی در این دوره رقم بخورد.

  • خانه مطبوعات نظام صنفی رسانه نیست، یک سمن است!

تصور اغلب خبرنگاران این است که بودجه‌ای در اختیار خانه مطبوعات است که می‌تواند به خبرنگاران خدمات معیشتی و رفاهی ارائه دهند، اما خانه از این امر اجتناب می‌کند، اما حقیقت این است که خانه مطبوعات نه اختیار خاصی دارد و نه بودجه‌ای جهت انجام خدمات صنفی!

جابر خرم‌نیا، رئیس خانه مطبوعات استان قزوین در گفت‌وگو با خبرنگار پیام‌شهر می‌گوید: برخی تصور می‌کنند خانه مطبوعات یک سازمان و تشکیلات نظام‌مند صنفی و دارای دایره اقدامات و اختیارات منحصربه‌فرد است که می‌تواند در حوزه‌های مجوز، فعالیت حرفه‌ای، اشتغال، معیشت، خدمات رفاهی و کارکردهایی از این دست اقدام کند، اما واقعیت این است که خانه مطبوعات امکان فعالیت در حوزه پیگیری موضوعات صنفی، اجتماعی، فرهنگی و آموزشی را دارد و در واقع یک سمن تحت پوشش ارشاد بوده و یک ارگان رسمی حاکمیتی نیست.

وی ادامه می‌دهد: خانه مطبوعات مطلقاً هیچ بودجه مصوب و منابع در اختیاری ندارد، صدور مجوز رسانه‌ها، صدور احکام نمایندگی رسانه‌ها، اعطای صلاحیت و پروانه حرفه‌ای به خبرنگاران، موضوعات اشتغال و بیمه آن‌ها در حدود اختیارات خانه مطبوعات نیست و خانه نمی‌تواند هیچ دخالتی در این موضوعات داشته باشد.

این مسئول اظهار می‌کند: بدیهی است فعالیت در حوزه‌های رفاهی با توجه به نبودن بودجه سخت و محدود و اقدامات اصلاحی در حوزه شغلی نیز بدون اراده نهاد حاکمیتی یعنی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بلا اثر خواهد بود و وابسته به اراده و تصمیمات مدیران مربوطه وزارت‌خانه است، بنابراین نمی‌توان غیر از یک سمن معمولی با رویکردهای محدود انتظار دیگری از خانه داشت.

  • طرح راه‌اندازی سازمان نظام صنفی در قزوین تدوین می‌شود

رئیس خانه مطبوعات استان قزوین عنوان می‌کند: امروز رسانه‌ها و خبرنگاران مانند هر صنف دیگری نیاز به یک سازمان نظام صنفی دارند که بتواند در این شغل اعمال حاکمیت کند، وضعیت مجوزها را ساماندهی کند، بر الزامات شغلی خبرنگاران و رسانه‌ها نظارت کند و قواعد آن را تصویب کرده و به موعد اجرا بگذارد و به جای باز بودن در ورودی به این شغل، الزاماتی جهت صدور پروانه حرفه‌ای خبرنگاری و اقداماتی مانند آن مصوب شود. در این صورت بخش مهمی از ابتدایی‌ترین مشکلات خبرنگاران حل شده و شرایط بهتری در این صنف ایجاد خواهد شد.

خرم‌نیا بیان می‌کند: مدت‌ها پیگیر راه‌اندازی یک سازمان نظام صنفی بودیم، اما گویا عزم جدی جهت تدوین طرح و تصویب قانون آن در مجلس وجود ندارد. در بازدیدی که جمعی از اصحاب رسانه استان قزوین تدداز مجلس شورای اسلامی داشتند، این موضوع مجدداً مطرح شد و معاون اجرایی مجلس نیز قول پیگیری داد و بنا شد این طرح توسط یک کارگروه در قزوین تدوین و به مجلس جهت امضای نمایندگان و ارائه به صحن پیشنهاد شود.

لزوم تشکیل یک نظام صنفی که دارای وجاهت قانونی باشد، نخستین گام برای حل مشکلات خبرنگاران است. لازم است مجلس شورای اسلامی قانونی را در این زمینه تصویب کند تا این نظام صنفی تشکیل شود و مشکلات گوناگون خبرنگاران رفع گردد و خبرنگاری نیز مانند هر حرفه دیگری به سوی قانون‌مند شدن حرکت کند.

نوشته های مشابه

یک قوم دویدند و به مقصد نرسیدند
گزارش پیام‌شهر از دردِ دل‌های کارگران شهر

یک قوم دویدند و به مقصد نرسیدند

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *